در این راهنمای جامع، مفهوم جملات موصولی در زبان انگلیسی را به شکلی ساده و گام به گام یاد میگیرید؛ از تعریف پایهای و انواع مختلف آن گرفته تا تفاوتهای کاربردی میان who، which و that؛ همه آنچه برای ساختن جملات صحیح و گویا نیاز دارید بدانید.
جمله موصولی چیست؟
جملات موصولی، به جملاتی میگویند که داخل یک جمله اصلی قرار دارند و توضیحات بیشتری درباره یک اسم میدهند. تصور کنید میخواهید این دو جمله را به هم وصل کنید:
The man is my teacher.
The man lives next door.
به جای اینکه دو جمله جداگانه بگویید، میتوانید آنها را با یک کلمه ربط به هم وصل کنید:
The man who lives next door is my teacher.
این کلمه ربط (who) را ضمیر موصولی و کل عبارتی که با آن شروع میشود (who lives next door) را جمله موصولی مینامیم.
کدام ضمیر موصولی؟
- who (افراد و انسانها)
The woman who called you is my sister. - which (اشیاء، چیزها، و حیوانات)
The book which I bought is great. - that (انسان، چیز، حیوان)
The car that I drive is old. - whose (مالکیت برای انسان)
The boy whose bag was stolen cried. - where (مکان)
The city where I was born is Tehran. - when (زمان)
The day when we met was rainy. - why (دلیل)
The reason why I left is private.
فرق عبارت موصولی با جمله موصولی
این دو اصطلاح را خیلی وقتها بجای هم استفاده میکنند اما یک اختلاف ظریف وجود دارد و فرق آن هم دقیقاً همان تفاوت بین جمله و عبارت است:
جمله موصولی (Relative Clause) یک فعل دارد:
The man who works here is kind.
(works = فعل دارد ✓)
عبارت موصولی (Relative Phrase) فعل ندارد و معمولاً شکل کوتاهشده جمله موصولی است:
The man working here is kind.
(working here = فعل ندارد، فقط عبارت است)
مثال دیگر:
جمله موصولی:
The package which was delivered yesterday is on the table.
عبارت موصولی:
The package delivered yesterday is on the table.
هر دو یک معنی دارند، اما عبارت موصولی کوتاهتر و رسمیتر است و بیشتر در نوشتار دیده میشود.
فرق which با that چیست؟
- that:
فقط در جملات موصولی تعریفکننده (Defining) - which:
در هر دو نوع، اما بیشتر در توضیحی (Non-defining)
در عمل چطور تشخیص بدیم؟
اگر ویرگول هست: which
The car, which I bought last year, is red.
اگر ویرگول نیست: هر دو درست است، اما that رایجتر است.
The car that/which I drive is old.
کی فقط which درست است؟
۱. بعد از ویرگول (Non-defining):
My laptop, which cost $1,000, broke down.
✗ My laptop, that cost $1,000, broke down.
۲. بعد از حرف اضافه:
The chair on which he sat was broken.
✗ The chair on that he sat was broken.
۳. بعد از اسم مکان یا زمان وقتی گزینهای نداریم:
The situation in which we found ourselves was difficult.
کی فقط that درست است؟
۱. بعد از صفات عالی (superlative):
This is the best movie that I have ever seen.
✗ This is the best movie which I have ever seen.
۲. بعد از all, every, any, no, only:
All that glitters is not gold. This is the only thing that matters.
۳. بعد از ضمایر مبهم (something, anything, nothing, everything):
Is there anything that I can do?
✗ Is there anything which I can do?
۴. وقتی هم به انسان هم به چیز اشاره میکنیم:
The people and things that I love most…
✗ The people and things which I love most…
فرق بریتیش و آمریکن
یک نکته جالب: در انگلیسی بریتانیایی استفاده از which در جملات defining رایجتر است:
The book which I read was amazing. (British ✓)
در انگلیسی آمریکایی که در آزمونهایی مثل TOEFL معیار است، that برای defining و which برای non-defining ترجیح داده میشود.
خلاصه
اگر ویرگول میگذارید: which
اگر نمیگذارید: that یا which، اما that طبیعیتر است.
تفاوت دستوری
از نظر فنی، that هم برای انسان و هم برای اشیاء استفاده میشود و از نظر گرامری غلط نیست:
The man that called you is my brother.✓
The woman that I met yesterday was kind. ✓
پس فرق that برای انسان و اشیاء کجاست؟
فرق در رسمی بودن و احترام است، نه در درستی گرامری:
- who:
رسمیتر، محترمانهتر، اختصاصی برای انسان
The doctor who treated me was excellent.
- that:
برای انسان قابل قبول است اما کمی غیررسمیتر به نظر میرسد
The doctor that treated me was excellent.
کی واقعاً نباید that برای انسان بیاید؟
در Non-defining clause، یعنی جملات با ویرگول:
My father, who is a doctor, lives in Tehran. ✓
✗ My father, that is a doctor, lives in Tehran.
اینجا that کاملاً غلط است نه به خاطر اینکه انسان است، بلکه چون در non-defining clause اصلاً that نمیآید.
دو نوع اصلی جمله موصولی
نوع اول: جمله موصولی تعریفکننده (Defining / Restrictive)
این نوع ضروری است یعنی اگر آن را حذف کنید، معنی جمله عوض میشود یا مشخص نیست درباره چه کسی یا چه چیزی صحبت میکنید.
The student who failed the exam must retake it.
(کدام دانشآموز؟ آن که امتحان را رد شد . بدون این جمله نمیدانیم درباره کدام دانشآموز حرف میزنیم)
نکته مهم:
در این نوع، ویرگول نمیگذاریم و میتوان به جای who/which از that استفاده کرد.
نوع دوم: جمله موصولی توضیحی (Non-defining / Non-restrictive)
این نوع اضافی است و اطلاعات بیشتری میدهد، اما اگر حذف شود، معنی اصلی جمله تغییر نمیکند.
My brother, who lives in Canada, is a doctor.
(ما از قبل میدانیم درباره برادر کی صحبت میکنیم. جمله موصولی فقط اطلاعات اضافه میدهد)
نکته مهم:
در این نوع ویرگول میگذاریم و نمیتوان از that استفاده کرد.
مقایسه دو نوع در کنار هم:
Defining:
The students who study hard will pass.
(فقط آن دسته از دانشآموزان که سخت درس میخوانند، نه همه)
Non-defining:
The students, who study hard, will pass.
(همه دانشآموزان قبول میشوند، و ضمناً همه سخت درس میخوانند.)
میبینید که فقط با ویرگول، معنی کاملاً فرق میکند!
جایگاه ضمیر موصولی در جمله
ضمیر موصولی میتواند فاعل یا مفعول جمله موصولی باشد:
وقتی فاعل است:
The woman who called you is my aunt.
(who = فاعل فعل called است پس نمیتوان آن را حذف کرد.)
وقتی مفعول است:
The book (that) I bought is interesting.
(that/which = مفعول است پس میتوان آن را حذف کرد.)
قانون طلایی:
اگر بعد از ضمیر موصولی بلافاصله فعل بیاید، فاعل است و حذف نمیشود. اگر بعد از آن اسم یا ضمیر بیاید، مفعول است و میتوان حذف کرد.
whose مالکیت
whose نشاندهنده مالکیت است و جایگزین his/her/their میشود:
I have a friend. His father is a pilot. → I have a friend whose father is a pilot.
The company whose products we use is Japanese.
where / when / why
- where برای مکان:
This is the hospital where I was born.
= This is the hospital in which I was born.
- when برای زمان:
I remember the day when we first met.
= I remember the day on which we first met.
- why برای دلیل (معمولاً بعد از کلمه reason):
I don’t know the reason why he left.
(در زبان محاورهای میتوان why را حذف کرد: the reason he left)
جمله موصولی کمّی
این نوع جمله موصولی که در انگلیسی به آن Quantitive میگویند، با عباراتی مثل some of whom / most of which / all of whom ساخته میشود:
I have ten students, most of whom are from Iran. She bought three books, two of which were novels.
جمله موصولی با حرف اضافه
در زبان محاورهای حرف اضافه معمولاً آخر جمله میآید:
The city that I was born in is Tehran.
در زبان رسمی و نوشتاری حرف اضافه قبل از ضمیر موصولی میآید:
The city in which I was born is Tehran.
نکته:
وقتی حرف اضافه قبل از ضمیر موصولی میآید، نمیتوان از that استفاده کرد:
✓ The chair on which he sat was broken.
✗ The chair on that he sat was broken.
چند نکته برای یادآوری
مهمترین نکاتی که زبانآموزان فراموش میکنند:
- بعد از that هرگز ویرگول نگذارید.
- whose برای مالکیت است، نه who’s (که مخفف who is است).
- وقتی ضمیر موصولی مفعول است، میتوان آن را حذف کرد.
- در non-defining clause هرگز از that استفاده نکنید.
جملات موصولی تنها یک نوع از انواع جمله در انگلیسی هستند. سایر انواع جمله را در بخش قواعد زبان وبسایت بخوانید:
