خیلی از زبانآموزان ترجیح میدهند برای یادگیری زبان، کلاس خصوصی داشته باشند. بعضی از معلمها هم از این تقاضا استقبال میکنند. در این مطلب، محدودیتهای آموزشی کلاس خصوصی زبان را بررسی میکنیم.
مزایای کلاس گروهی زبان بیشتر است یا کلاس تکنفره؟
بعضی از معلمها و زبانآموزان به این دلیل طرفدار کلاس خصوصی و تکنفره هستند که کلاس زبان را چیزی مثل جلسه تراپی تصور میکنند که تمام توجه تراپیست باید معطوف به مراجع باشد. یعنی اصولاً فرایند یادگیری و یاد دادن زبان را در قالب سؤال و جواب و توضیح دادن میبینند. بنابراین به این نتیجه میرسند که اگر هیچ زبانآموز دیگری در کلاس نباشد، معلم تمام وقتش متوجه همان یک نفر خواهد بود. چنین تصوری برای کلاسهای آمادگی آزمونها شاید تا حدی منطقی باشد اما ماهیت یادگیری زبان که یک مهارت تعاملی است، با چنین دیدگاهی جور نیست.
تعامل با همکلاسیها باعث شکل گرفتن الگوی اشتباه نمیشود؟
یادگیری زبان در کلاس و از طریق معلم، اصولاً به این شکل نیست که یک نفر درست و بدون غلط و با لهجه طبیعی صحبت کند و زبانآموز از او یاد بگیرد. چنین تصوری ناشی از همان سوءتفاهم درباره فرایند یادگیری است. زبان در خلال تعامل آموخته میشود. زبانآموز قرار نیست از همکلاسیاش نکتهای یاد بگیرد. زبانآموز درسی که از معلم دریافت کرده را با همکلاسیاش تمرین میکند. در این تمرین، سعی میکند خودش را در موقعیتهای زندگی واقعی بگذارد و ارتباط برقرار کند و از ساختار و/یا کلمات مورد نظر استفاده میکند. در طول همین استفاده و تلاش برای استفاده از چیزی که یاد گرفته، و حتی با همان اشتباه کردنها، او یاد میگیرد.
زبانآموز در طول استفاده از ساختار و کلمات مورد نظر، روانتر میشود و اشتباهاتش هم کم میشود. همچنین فرصت پیدا میکند که نکات مختلف را کشف کند و ببیند نکتهای کشف کرده درست است یا نه؛ بدون اینکه تمام مدت در تعامل مستقیم با معلم باشد.
اگر با معلم حرف نزنم، چطور متوجه اشتباهات خودم و همکلاسیام بشوم؟
اینجاست که یکی از مهمترین مهارتهای تدریس و عناصر حیاتی یادگیری زبان به میان میآید: تصحیح و فیدبک. شاید بگویید وقتی با معلم صحبت میکنم، خودش اشتباهاتم را میگیرد. اما قضیه به این سادگی نیست. قرار نیست وقتی در یک موقعیت تعاملی در حال صحبت هستید، معلم که خودش هم دارد نقش یک فرد در اجتماع را بازی میکند (فروشنده، همکار، دوست، عابر …) وسط گفتگو مدام سوؤیچ کند و نقش معلم را بگیرد و شما را تصحیح کند.
در کلاس خصوصی تکلیف ارزیابی و فیدبک چه میشود؟
در کلاسهای گروهی وقتی که زبانآموزان با هم مشغول تعامل هستند، معلم آنها را مانیتور میکند. یعنی به گروهها سرک میکشد و جملات آنها را میشنود. اگر جایی چیزی را اشتباه بگویند، آن را یادداشت میکند و بعد از پایان اکتیویتی، با روشهای استاندارد درباره آن اشتباهات به آنها فیدبک میدهد. حتی شاید بعضی از اشتباهات را هم نادیده بگیرد.
این کار نیاز به تمرکز دارد و حتی باتجربهترین معلمها هم وقتی در حال تعامل با زبانآموز هستند، نمیتوانند هم نقش تعاملی خود را به طور طبیعی نگه دارند و هم نوع اشتباهات را تفکیک کنند و هم اشتباهات مورد نظر را یادداشت کنند. حالا اگر معلم تصمیم بگیرد که حرف او را قطع کند تا اشتباهش را در جا تصحیح کند، آیا تأثیر منفی ندارد؟ و یا اگر کلاً اشتباهات را نادیده بگیرد، آیا یادگیری کند نمیشود؟
تعامل فقط به معنی گفتگو در یک موقعیت واقعی است؟
نه. در یک کلاس استاندارد، زبانآموزان انواع فعالیتها را در تعامل با هم انجام میدهند و نقش بازی کردن و گفتگو فقط یکی از اشکال این تعاملها است. گاهی زبانآموزان با هم یک تمرین را انجام میدهند، یک تسک مثل ساختن پوستر یا درست کردن یک کاردستی را انجام میدهند، جوابهایشان به یک تمرین مکانیکی یا سوالهای لیسنینگ را با هم چک میکنند و یا حتی درباره درس جدید با هم به فارسی حرف میزنند. زبانآموز نمیتواند تمام این تعاملها را با معلم انجام بدهد.
معلم همه این تعاملها را مانیتور میکند و یادگیری و پیشرفت و برداشتهای زبانآموزان را ارزیابی میکند. در کلاسهای تکنفره این فرصت بسیار کمتر است و یا باید در انتهای جلسه صورت بگیرد.
پس نقش معلم در تدریس چه میشود؟
آیا کلاس زبان فقط شامل تعامل با همکلاسیهاست؟
نه. مسلم است که بخشی از کلاس شامل ارائه زبان هدف توسط معلم است. اما حتی اینجا هم قرار نیست معلم بهصورت یکطرفه صحبت کند و زبانآموز سؤالاتش را بپرسد و یا معلم در خلال صحبتهایش از زبانآموز سؤالهایی بپرسد. این الگو شاید درصد کمی از یک کلاس استاندارد را تشکیل بدهد. تصور اینکه هرچقدر زمان حرف زدن معلم یا سؤال کردن بیشتر باشد، پس کلاس بهتری داریم، درست نیست.
ضمن اینکه، در روشهای مدرن تدریس زبان، حتی ارائه درس هم میتواند بهصورت تعاملی و یا حتی تسکمحور باشد.
آیا کلاس خصوصی به درد نمیخورد؟
کلاس خصوصی و تکنفره مزایای خودش را دارد. اما اینجا صحبت از مقایسه مزایا و معایب است.
کلاس خصوصی برای کلاسهای آمادگی آزمونها میتواند حتی مفیدتر از کلاسهای گروهی باشد، گرچه در آن موقعیت هم، کلاسهای گروهی همچنان میتواند مزایایی داشته باشد. همچنین، کلاس خصوصی میتواند یک گزینه پیشنهادی برای مواقعی باشد که زبانآموز زمان منعطفی برای شرکت در کلاسهای گروهی ندارد و حاضر است با پرداخت هزینه بیشتر، در روز و ساعت مورد نظر خودش کلاس داشته باشد.
مسلماً کلاس خصوصی هم، بهویژه اگر توسط معلم باتجربه برگزار شود، مزایایی دارد و میتواند به یادگیری زبان کمک کند. برشمردن محدودیتهای کلاس خصوصی به معنی این نیست این کلاسها مطلقاً به درد نمیخورند و یا معلمی که کلاس خصوصی برگزار میکند از این محدودیتها باخبر نیست.
برای جستجوی معلم زبان میتوانید به دایرکتوری معلمهای زبان وبسایت مراجعه کنید:
