قوانین کلاس زبان خصوصی | چه قوانینی برای کلاسهایم بگذارم؟
14 جولای, 2026
تا وقتی که در مؤسسات زبان درس میدهیم، قوانین کلاسی اعم از تعداد جلسات غیبت، نمره قبولی، تأثیر مشارکت، شهریه، مهلت ثبت نام و غیره را مؤسسه تعیین میکند و ما صرفاً این قوانین را اجرا میکنیم. اما وقتی که تصمیم میگیرید کلاسهای مستقل خودتان را داشته باشید، باید به جزئیات قوانین کلاس زبان خصوصی خودتان و نحوه اطلاعرسانی آن هم فکر کنید.
قوانین کلاسم چه مشخصاتی داشته باشد؟
قوانین منطقی و منصفانه
قوانینی که میگذارید باید برای هر دو طرف (معلم و زبانآموز) منطقی و منصفانه باشند. قرار نیست این قوانین کاملاً یکطرفه باشند. اما طبیعی است که بیشتر شامل مواردی باشد که زبانآموز قرار است رعایت کند.
قوانین واضح و شفاف
یکی از عوامل مهمی که باعث میشود افراد قوانین را رعایت کنند این است که بدانند هر کاری چه پیامدهایی دارد. زبانآموز حق دارد که بدانید اگر در کلاس مشارکت نداشته باشد یا تعداد غیبتهایش از چند جلسه بگذرد، ممکن است نتواند به سطح بالاتر ارتقاء پیدا کند.
اطلاعرسانی قوانین از قبل
زبانآموز حق دارد که قبل از اینکه تصمیم بگیرد با شما کلاس داشته باشد یا نه، از قوانین و شرایط کلاسهای شما باخبر شود. یک روش حرفهای این است که وقتی زبانآموزی برای کلاس به شما مراجعه میکند، یک برگه از شرایط و قوانین کلاس به او بدهید.
تقویم ترمیک
یکی از معضلاتی که در کلاسهای زبان وجود دارد این است که قبل از شروع ترم، تعطیلیهای تقویم را در نظر نمیگیرند. یعنی مثلاً اگر ترم شامل ۱۰ جلسه باشد و روزهای زوج برگزار شود، از روز شروع ترم ۱۰ تا روز زوج میشمارند در حالی که ممکن است دوشنبه هفته دوم تعطیل باشد. اینجاست که معلم ناچار به برگزاری جلسات جبرانی میشود و یا باید ترم را طولانیتر کند که این کار مشکلات خودش را دارد.
قبل از شروع ترم، تقویم را در حضور زبانآموز باز کنید و تعداد جلسات را از روی تقویم بشمارید. تعطیلیها را حساب نکنید. حتی به زبانآموز این امکان را بدهید که اگر از قبل مثلاً وقت دکتر یا برنامه سفر دارد، یک یا دو جلسه را حساب نکنید و ترم دیرتر تمام شود. اما وقتی که برنامه را بستید، دیگر وسط ترم اگر جلسهای بجز آنهایی که توافق کردید را کنسل کرد، جزء غیبتها و کنسلیها بهحساب بیاید.
جلسات جبرانی
جلسات جبرانی را فقط برای تعطیلیهای از قبل اعلام نشده یا اتفاقات غیرمترقبه بگذارید. اگر به هر دلیلی (بجز غیبت زبانآموز) کلاس برگزار نشد، یک جلسه جبرانی تعیین کنید. طبیعی است که جلسه جبرانی باید روز و ساعتی باشد که هر دوی شما بتوانید شرکت کنید.
به یاد داشته باشید که زبانآموز بخاطر کلاس شما، روزها و ساعتهای مشخصی از برنامه زندگیاش را خالی کرده (مثلاً روزهای زوج ساعت ۶ تا ۸ عصر) پس نباید توقع داشته باشید که مثلاً پنجشنبه ساعت ۱۰ شب حتماً بتواند در کلاس جبرانی جلسهای که خودش کنسل نکرده، شرکت کند. اما در عین حال نباید شرایط طوری باشد که تا پایان ترم نتوانید هیچ جلسهای را با او هماهنگ کنید. خیلی اوقات جدی نگرفتن نظم کلاس توسط معلم، باعث میشود حتی همان زبانآموز بخاطر نامنظم بودن کلاسهایتان و طولانی شدن ترمها، شما را ترک کند.
معلمهای باتجربه معمولاً بین اجرای سفت و سخت قوانین و انعطاف و درک شرایط زبانآموز، تعادل مناسبی برقرار میکنند. این کار باعث میشود زبانآموز بخاطر منظم بودن برنامههایتان در حین درک و همدلیتان، بیشتر راغب شود که با شما ادامه دهد.
مردود شدن
مردود کردن زبانآموزان در مؤسسات و کلاسهای گروهی بیشتر به این دلیل است که اگر زبانآموزی حداقل حدود ۷۰٪ محتوای آن ترم را فرا نگیرد، نمیتواند در کنار سایر زبانآموزان به ترم بالاتر برود و ادامه مطالب کتاب را بخواند. اما در کلاس خصوصی که با نیازهای همان زبانآموز پیش میرود، شما میتوانید براساس ارزیابیهایی که در طول ترم و انتهای ترم انجام میدهید، برنامه و سرفصلهای ادامه دوره را تغییر بدهید و بیشتر روی نقطهضعفها کار کنید. به عبارت دیگر، مردود شدن و تکرار و مرور همان چند یونیت کتاب دیگر کاربردی ندارد و شما جلساتتان را طبق نیازها و ضعفهای زبانآموز طراحی میکنید.
پس بهجای اینکه به او اعلام کنید که به دلیل غیبتهای زیاد یا عملکرد ضعیف، این ترم را مردود شدهای و باید تمام مطالب ترم گذشته را تکرار کنیم، میتوانید به او این فیدبک را بدهید که در کدام بخشها و آیتمها و سرفصلها ضعیف عمل کرده، و یا به دلیل غیبتهای زیاد، فرصت نشده که کدام بخشها از مطالب و سرفصل مورد نظر، پوشش داده شود و در ترم آتی بجای کار کردم مطالب جدیدتر، باید بعضی از مطالب جامانده را در برنامه کلاسی بگنجانید. چنین توضیحی، خیلی بهتر از این است که به او بگویید مردود شدهای و یک بار دیگر باید شهریه همان ترم را بدهی تا همان مطالب را با تو کار کنم.
جلسات غیبت
اگر تعطیلی غیرمنتظرهای پیش نیاید، و زبانآموز از قبل این فرصت را داشته باشد که بگوید یک یا دو جلسه در طول ترم جزء جلسات حساب نشود، بنابراین دلیلی ندارد که اگر زبانآموز به هر دلیلی غیبت میکند، بخاطرش جلسه جبرانی برگزار شود و یا به او بگویید که مردود شده است. اگر از قبل خیلی شفاف و واضح این نکته را با او در میان گذاشته باشید، بهترین راه این است که جلساتی که زبانآمور غیبت می کند، جزء جلسات ترم حساب شود. اگر هم به دلیل غیبتهای زباد از درس عقب بیفتد، بجای اعلام مردودی، می توانید مطالب از دست رفته را در ترمهای بعدی کار کنید.
باز هم یادآوری میشود که نوع بیان این قانون و نحوه اعمال کردن آن خیلی مهم است. این نکات را در نظر داشته باشید:
- زبانآموز نباید این حس را بگیرد که شما از دست او عصبانی هستید. او فقط مریض شده یا کار مهمی برایش پیش آمده، پس دلیلی ندارد با دلخوری یا عصبانیت یا طعنه با او برخورد کنیم.
- علاوه بر اینکه قوانین کلاس را بطور کتبی در یک فایل پیدیاف به او میدهید، قانون مربوط به غیبت را حتماً قبل از شروع ترم بطور شفاهی و با لحن صمیمی و دوستانه با او در میان بگذارید. اگر لازم شد، CCQs بپرسید!
دیر رسیدن زبانآموز
یادتان باشد دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است! اگر زبانآموزی بخاطر مشکلی که برایش پیش آمده دیر سر کلاس بیاید (چه آنلاین چه حضوری)، یعنی بجای اینکه کلاس را کنسل کند، تصمیم گرفته که از دقیاقی باقی مانده استفاده کند. یادتان باشد او از قبل پول آن جلسه را پرداخت کرده و رد صورت غیبت، جلسهاش سوخت میشود، پس حق دارد که از حتی چند دقیقه از کلاس استفاده کنید. شما هم برای تمام دقایق آن کلاس پول گرفتهاید پس قرار نیست به محض نیامدن زبانآموز سراغ کار دیگری بروید.
اگر قبل یا بعد از چند دقیقه تأخیر هم به شما اطلاع بدهد که باتأخیر میرسد، بجای عصبانیت یا دلخوری، میتوانید با آرامش به او بگویید که [تا آخر زمان جلسه] منتظر او میمانید. لازم نیست اگر مثلاً ده دقیقه دیر کرد، از آن طرف کلاس را ۱۰ دقیقه بیشتر تمام کنید. هرموقع که برسد، کلاس را تا ساعت همیشگی ادامه بدهید.
روشن کردن دوربین
ایدهال این است که معلم و زبانآموز در کلاسهای آنلاین، جلوی دوربین قرار بگیرند. اما گاهی به دلایل مختلف این امکان برای زبانآموز وجود ندارد. بجای توبیخ کردن او یا اینکه او را محبور کنید که دوربین را روشن کند، سعی کنید با استفاده از روشهای دیگر، او را ترغیب به این کار کنید تا قانع شود که با دوربین کیفیت کلاسش بهتر میشود. خودتان هم همیشه دوربینتان روشن باشد.
انجام تکالیف
میتوانید در برگهای که از قوانین کلاس به زبانآموز میدهید، مشخص کنید که انجام تکالیف جزئی از مشارکت او بهحساب میآید اما در طول جلسات، برای این کار بیش از حد سختگیری نکنید. در عوض، از روشهایی استفاده کنید که زبانآموز خودش ترغیب شود تکالیف را انجام دهد. مثلاً در کلاس رایتینگ آیلتس اگر زبانآموز تکلیف نوشتاری مربوطه را انجام ندهد، میتوانید وقت جلسه را به این اختصاص دهید که او متن را بنویسد. یادتان باشد که این کار بسیار حساس است و نباید این حس را منتقل کنید که با او لج کردهاید یا از دستش عصبانی هستید. درست است که هدف این است که زبانآموز ببینید جلسهای که برای آن پرداخت کرده صرف کاری میشود که میتوانست در خانه انجام دهد، اما در عین حال، اگر این کار را با ظرافت انجام ندهید، خیلی راحت ممکن است دیگر با شما ادامه ندهد.
درباره شهریه
شهریه ترمیک را در همان برگه پیدیاف که به زبانآموز میدهید اعلام کنید. او حق دارد که با توجه به شهریه دریافتی شما، تصمیم بگیرد که آیا میخواهد پروسه تعیین سطح و تنظیم تقویم و غیره را انجام بدهد یا نه.
افزایش شهریه
از قبل به زبانآموز اعلام کنید که در چه تاریخی و چند بار در سال شهریه را تغییر میدهید. اگر امکانش وجود دارد، حتی درصد افزایش شهریه را هم بگویید. مثلاً: «۲۰ درصد افزایش در ابتدای هر فصل». هنگام ثبت نام و شروع آخرین ترمی که هنوز قرار نیست شهریه را افزایش بدهید، به او یادآوری کنید که ترم آینده، افزایش قیمت خواهید داشت. مثلاً اگر قرار است ابتدای ماه مهر شهریهها را افزایش دهید و ترم زبانآموزتان اواخر شهریور شروع میشود (و هنوز با شهریه قبلی ثبت نام میکند)، موقعی که شهریه را پرداخت میکند (همان شهریه همیشگی)، به او بگویید در ضمن همانطور که گفته بودم، از ماه مهر شهریهها … درصد اضافه میشه و ترم بعدی شما که اواخر مهر خواهد بود، شهریه شما … خواهد بود، اما این ترم همچنان با شهریه قبلی ثبت نام میکنید. لازم نیست در طول ترم مدام درباره افزایش شهریه صحبت کنید. فقط هنگام ثبت نام مبلغ جدید را به او یادآوری کنید.
بعضی از معلمها شهریه را به دلار اعلام میکنند اما بصورت ریالی دریافت میکنند. مثلاً میگویند شهریه کلاس شما جلسهای ۱۰ دلار و ترمی ۱۰۰ دلار است که معادل ریالی آن را در زمان پرداخت، واریز میکنید. با این کار، عددی که اعلام م کنید شاید تا چند سال تغییر نکند (مثلاُ ساعتی ۱۰ دلار) و این حس خوبی به زبانآموز میدهد و در عین حال در عمل مبلغ دریافتی شما به ریال احتمالاُ مدام افزایش پیدا میکند. یادتان باشد سر اینکه امروز دلار دقیقاً چند تومان است با زبانآموز چانه نزنید و تبدیل را به عهده خودش بگذارید یا حتی مبلغ را کمی به سمت پایین رند کنید.
نکته:
صحبت کردن مدام درباره گرانی و تورم در کلاس و در طول ترم، و ربط دادن آن به افزایش شهریه، زیاد حرفهای بهنظر نمیرسد. ابراز دلخوری از زبانآموزان دیگری که شهریه خود را دیر میدهند یا درباره شهریه چانه میزنند هم معمولاً برای زبانآموزان دافعه دارد، چه آنهایی که خوشحساب هستند چه آنهایی که نیستند. سعی کنید به موقع، فقط برای ثبت نام و افزایش شهریه یادآوری کنید. بعضی از معلمها بجای کلمه پول از کلمه شهریه و بجای «واریز کردن» از «ثبت نام» استفاده میکنند که جایگزینهای خوبی بهنظر میرسند. مثلاً: لطفاً تا چهارشنبه ثبت نامت رو انجام بده و اسکرینشاتش رو برام بفرست تا بتونیم شنبه بهموقع ترم جدید رو طبق برنامه شروع کنیم.
تعیین سطح
یکی از دلایل جذابیت کلاسهای خصوصی برای زبانآموزان، انجام تعیین سطح و ارزیابی است. هیچوقت مرحله تعیین سطح را حذف نکنید. اینکه زبانآموزی بگوید میخواهم از صفر شروع کنم، و یا فلان کتاب را با معلم قبلی تمام کردهام و شما به این نتیجه برسید که میتواند از ترم ۳ یا مثلاً A2 شروع کند، بسیار غیرحرفهای است. تعیین سطح و ارزیابی یکی از منابع اصلی شما برای برنامهریزی آموزشی طبق نیازها و شرایط زبانآموز است حتی اگر قرار باشد بأصطلاح از صفر شروع کند.
اینکه برای تعیین سطح مبلغی دریافت کنید یا نه، بستگی به خودتان دارد اما خیلی از معلمها برای تعیین سطح مبلغی کمتر از شهریه یک جلسه دریافت میکنند و در صورت ثبت نام، آن مبلغ را از شهریه کم میکنند. این نکته را هم میتوانید خیلی شفاف در برگه پیدیاف قوانین کلاس ذکر کنید.
تعهدات معلم
قوانین کلاس در واقع شرایط و ویژگیهای کلاسهای شما هستند که به زبانآموز اعلام میکنید، پس طبیعی است که بیشتر شامل تعهدات زبانآموز یا شرایطی باشد که او باید در نظر بگیرد. اما خوب است که معلم هم تعهدات خودش را اعلام کند تا زبانآموز بداند باید منتظر چه تعهداتی از جانب معلم باشد مثل جلسه برانی در صورت کنسلی از طرف معلم یا عدم افزایش ناگهانی شهریه بدون اعلام قبلی.
یادتان باشد یادگیری زبان مثل خیلی از پدیدههای علوم انسانی، یک پروسه قطعی با مؤلفههای ثابت و قابل پیشبینی نیست، پس تضمین دادن درباره ارتقاء سطح یا رسیدن به نمره مورد نظر در هر بازه زمانی، هیچ جایگاه علمی و منطقی ندارد.
کنسلی از طرف معلم
طبیعی است که شما هم باید به اندازه زبانآموز در برگزاری جلسات منظم باشید. اما زبانآموز با پولی که پرداخت کرده و سوخت شدن جلساتش، بهای نامنظم بودن خودش را میپردازد اما معلم باید متعهد شود که در صورت کنسل کردن کلاس، حتماً یک جلسه جبرانی برگزار کند. اگر نتوانید روزی را با زبانآموز هماهنگ کنید، باید انعطاف بیشتری نشان دهید و اگر لازم باشد، ترم را طولانیتر کنید.
دیر رسیدن معلم
دیر رسیدن معلم به کلاس هم باید جبران شود. اگر زبانآموز میتواند بعد از اتمام وقت معمول جلسه بماند، کلاس را ادامه دهید. اگر نه، با او هماهنگ کنید که یکی از جلسات پیش رو، طولانیتر شود. یادتان باشد که زبانآموز مجبور نیست دقیقاً همان جلسه بیشتر بماند. شاید کار داشته باشد و این شما بودید که دیر آمدید.
لغو کل ترم
اگر به هر دلیلی تشکیل کلاسها در ادامه ترم مقدور نبود، بهترین راه و حرفهایترین کار این است که شهریه مابقی ترم را به او برگردانید. اگر خود زبانآموز به دلایل شخصی نخواهد که ادامه بدهد، با اینکه شما هیچ تعهدی برای برگرداندن شهریه ندارید، اما تجربه نشان داده که این کار باعث میشود وجهه خوب و حرفهای از خودتان در بین او و سایر زبانآموزان ایجاد کنید.
نمونه قوانین کلاس زبان
میتوانید با خواندن نکات زیر، یک تصویر کلی از قوانین و شرایطی که میخواهید به زبانآموز بگویید داشته باشید و سپس قوانینی که مورد نظر خودتان است را تنظیم کنید و در یک فایل پیدیاف به مراجعان خود بدهید. مسلم است که این صرفاً یک پیشنهاد و نمونه خام است و شما خودتان میتوانید با توجه به شرایط خودتان، هر کدام از آیتمها را تغییر دهید یا حذف کنید، و یا موارد بیشتری را اضافه کنید.
قبل از خواندن متن زیر، دو نکته را یادتان باشد:
- متن قوانین و شرایط نباید خیلی طولانی باشد. تا جایی که میتوانید آن را خلاصه کنید و با زبان خیلی ساده بنویسید.
- قوانین کلاس، با قرارداد فرق دارد. در بعضی از آموزشگاهها شاید زبانآموزان یک قرارداد حقوقی طولانی را امضاء کنند. اما چیزی که اینجا مورد نظر ماست، شرح شرایط کلاس خصوصی است.
شرایط کلاس زبان با [مثلاً: آرش صوفیوند]
- در ابتدا یک جلسه [آنلاین/حضوری] برای تعیین سطح و ارزیابی آموزشی شما برگزار میشود که حدود … دقیقه طول میکشد. در انتهای جلسه، سطح زبان شما، نقاط قوت و ضعف و همچنین نیازهای زبانی شما، و برنامه مناسبتان، برای شما توضیح داده میشود. حتی اگر مایل باشید از ترم یک شروع کنید، برگزاری جلسه ارزیابی آموزشی الزامی است.
- هزینه جلسه تعیین سطح و ارزیابی آموزشی … است که حداقل ۲۴ ساعت قبل از جلسه تعیین سطح پرداخت میکنید.
- شرکت در جلسه تعیین سطح هیچ تعهدی برای شما برای ثبت نام در کلاس زبان ایجاد نمیکند. اما در صورت ثبت نام، هزینه تعیین سطح، از مبلغ شهریه کسر میشود.
- بعد از تعیین سطح، از روی تقویم، جلسات ترم را با هم تعیین میکنیم.
- شهریه یک ترم ده جلسهای … است که حداکثر ۴۸ ساعت قبل از تشکیل جلسه اول واریز میشود. در صورت عدم واریز بهموقع، ممکن است شروع ترم به تأخیر بیفتد و لازم باشد تقویم ترم را دوباره تنظیم کنیم.
- هر ترم … جلسه و هر جلسه … دقیقه است.
- متأسفانه امکان پرداخت قسطی وجود ندارد اما اگر مایل باشید میتوانید یک ترم ۵ جلسهای ثبت نام کنید.
توضیح:
(گاهی زبانآموزان اصرار میکنند که نصف شهریه را پرداخت کنند و میگویند در طول ترم، مابقی را واریز میکنند اما تجربه نشان داده که معمولاً تسویه حساب تا پایان ترم به تعویق میافتد و شما هم نمیتوانید بعد از ۵ جلسه ترم را متوقف کنید. اما اگر به این دسته از زبانآموزان بگویید که شهریه ۵ جلسه را بپردازند و ترم را ۵ جلسهای برگزار میکنید، میتوانید در پایان همان ۵ جلسه، ترم را تمام کنید و ترم بعد را که در واقع ادامه همان ترم ۱۰ جلسهای مورد نظر خودتان است، بعد از تسویه حساب ادامه بدهید. میتوانید در پایان جلسه پنجم به او بگویید امروز جلسه آخر است و در صورتی که میخواهد ترم بعد را ادامه بدهد، شهریه ترم ۵ جلسهای بعدی را تا فلان روز پرداخت کند.) - در صورت غیبت زبانآموز، آن جلسه سوخت میشود و جزء جلسات ترم محاسبه خواهد شد.
- برای کلاسهای زبان عمومی از کتاب … بهعنوان کتاب اصلی و از کتابهای … و … بهعنوان کتابهای تکمیلی برای تمرین استفاده میشود.
- در طول ترم و در انتهای ترم، معلم به زبانآموز درباره میزان پیشرفت، و همچنین نقاط قوت و ضعف او بازخورد میدهد و برنامه آموزشی برای ادامه دوره را با او در میان میگذارد.
- مشارکت در کلاس شامل انجام فعالیتها در کلاس، روشن کردن دوربین و انجام تکالیف خارج از وقت کلاس میشود.
- کلاسهای آنلاین در پلتفرم … برگزار میشود که نیاز به … دارد/ندارد.
(مثلاً اگر کلاستان در بیگ بلو باتن برگزار میشود، میتوانید بگویید برای BBB نیازی به اپلیکشین یا وبسایت خاصی نیست و من به شما لینک کلاس را میدهم و شما فقط روی آن کلیک میکنید و وارد کلاس میشوید.) - برای شرکت در کلاس آنلاین، داشتن لپتاپ با امکان اتصال به اینترنت الزامی است. ممکن است با موبایل نتوانید از بعضی از امکانات کلاس آنلاین در پلتفرم … مثل تایپ کردن یا انجام فعالیتهای آنلاین استفاده کنید.
- در صورت کنسل کردن جلسه توسط معلم، معلم متعهد است که یک جلسه جبرانی رایگان تا قبل از پایان ترم برگزار کند.
- در صورت عدم امکان برگزاری ادامه ترم به دلایل غیرمترقبه، مبلغ شهریه مابقی جلسات (که برگزار نشده) به زبانآموز عودت داده میشود.
اگر معلم زبان هستید، میتوانید نام خود را در دایرکتوری معلمهای زبان بهصورت رایگان ثبت کنید:
