در این مطلب درباره ویلهلم وونت (Wilhelm Wundt) یکی از مهمترین چهرهها در تاریخ علوم انسانی میخوانید که معمولاً از او بهعنوان پدر روانشناسی علمی (مدرن) یاد میشود. دلیل این عنوان این است که او نخستین کسی بود که روانشناسی را بهطور جدی از فلسفه جدا کرد و آن را بهعنوان یک علم تجربی و آزمایشگاهی مستقل پایهگذاری کرد.
آزمایشگاه روانشناسی وونت
مهمترین دستاورد وونت تأسیس اولین آزمایشگاه رسمی روانشناسی در جهان بود:
سال تأسیس: ۱۸۷۹
مکان: دانشگاه لایپزیگ (Leipzig)، آلمان
این آزمایشگاه نقطه عطفی در تاریخ علم است و معمولاً از آن بهعنوان تولد روانشناسی علمی یاد میشود. در این آزمایشگاه، پدیدههایی مثل ادراک، توجه، زمان واکنش و احساسات با ابزارهای دقیق بررسی میشدند.
• • •
رویکرد و طرز فکر وونت
وونت معتقد بود برای شناخت ذهن باید به تجربه آگاهانه انسان توجه کرد. یکی از روشهایی که او استفاده میکرد، نوعی دروننگری کنترلشده (systematic introspectio) بود؛ یعنی افراد در شرایط آزمایشگاهی دقیق، تجربههای ذهنی خود را گزارش میدادند.
• • •
ارتباط وونت با تدریس زبان
وونت خودش «روش تدریس زبان» طراحی نکرد، اما نوع نگاه او به یادگیری و ذهن انسان پایه فکری روشهای مختلف تدریس زبان شد که بعدها در آموزش زبان بهوجود آمدند.
• • •
نگاه وونت به یادگیری
خلاصه نگاه وونت به پدیده یادگیری و آموزش عبارت است از:
- ذهن انسان فعال است، نه صرفاً واکنشدهنده.
- یادگیری نتیجهی پردازش آگاهانه، توجه و ادراک است.
- پدیدههای ذهنی را میتوان مشاهده، اندازهگیری و تحلیل کرد.
این نگاه، درست نقطه مقابل این ایده ساده بود که «یادگیری فقط نتیجه عادتسازی و تکرار است».
• • •
کتابها و آثار وونت
وونت آثار زیادی نوشته، اما مهمترین و شناختهشدهترین آنها این کتاب است:
اصول روانشناسی فیزیولوژیک (۱۸۷۴)
(Principles of Physiological Psychology)
این کتاب یکی از نخستین متون جدی روانشناسی است که نشان میدهد فرآیندهای ذهنی میتوانند بهصورت علمی مطالعه شوند. ویلهلم وونت همچنین آثار مفصلی درباره روانشناسی اجتماعی و فرهنگی دارد که به زبان، فرهنگ، اسطوره و تفکر جمعی میپردازد.
• • •
زندگینامه وونت
سال تولد: ۱۸۳۲
سال فوت: ۱۹۲۰
محل زندگی و فعالیت: آلمان (بیشتر عمر علمیاش در لایپزیگ گذشت.)
شغل: استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم تجربی و فلسفه
• • •
جمعبندی
درباره فعالیت و تأثیر ویلهلم وونت بهطور خلاصه میتوان گفت:
- وونت روانشناسی را از فلسفه جدا کرد.
- اولین آزمایشگاه روانشناسی را تأسیس کرد.
- پایهگذار روانشناسی بهعنوان یک علم تجربی شد.
- تأثیر او بهطور غیرمستقیم بر روشهای بعدی تدریس و پژوهش (از جمله رفتارگرایی و رویکردهای شناختی) بسیار گسترده بود.
