Direct Method
متد مستقیم در تدریس زبان انگلیسی یکی از روشهای پرکاربرد و شناختهشده در تاریخ تدریس زبان است که همچنان در بسیاری از کلاسها مورد توجه قرار میگیرد. در ادامه، به اصول این روش، خاستگاه، معرفیکننده، مبانی روانشناسی و همچنین ایرادها و نقدهای وارد بر آن میپردازم.
در متد مستقیم چطور درس میدهند؟
در متد مستقیم، معلم نقش کاملاً فعالی دارد و عملاً موتور کلاس است:
-
فقط زبان هدف
فقط به زبان هدف صحبت میکند (مثلاً انگلیسی) و از زبان مادری استفاده نمیکند، حتی برای توضیح. -
بدون ترجمه
معنی کلمات را با مثال، تصویر، حرکت و موقعیت واقعی میرساند، نه ترجمه. -
سؤال و جواب مداوم
معلم سؤال و جواب راه میاندازد تا دانشآموز مجبور شود فکر کند و پاسخ بدهد، نه اینکه فقط گوش کند. -
تصحیح تلفط
معلم تلفظ را اصلاح میکند و روی درست گفتن جملهها حساس است. -
تدریس غیرمستقیم گرامر
معلم گرامر را غیرمستقیم یاد میدهد؛ یعنی اول مثال میزند، بعد دانشآموز خودش الگو را میفهمد، نه اینکه قانون خشک توضیح داده شود. -
مکالمه و مهارت شنیداری
تمرکز روی مکالمه و شنیدن است، نه حفظ کردن قواعد.
در واقع معلم در این روش بیشتر شبیه یک کارگردان است که شرایط را طوری میچیند که زبان “استفاده شود”، نه اینکه فقط “توضیح داده شود”.
متد مستقیم از کجا شروع شد؟
متد مستقیم در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بهعنوان واکنشی به روش گرامر-ترجمه شکل گرفت. در این دوران، نارضایتی زیادی نسبت به یادگیری زبان از طریق ترجمه و حفظ قواعد وجود داشت و معلمان به دنبال روشی طبیعیتر برای یادگیری زبان دوم بودند.
چه کسی دایرکت متد را معرفی کرد؟
گرچه نمیتوان تنها یک نفر را بنیانگذار این روش دانست، اما چارلز برلینتز (Charles Berlitz) از مهمترین چهرههایی بود که این روش را ترویج کرد. او در مدارس زبان خود از متد مستقیم استفاده نمود و بهجای ترجمه، بر گفتوگو، تکرار و ارتباط مستقیم بین زبانآموز و معلم تاکید داشت.
مبانی روانشناسی متد مستقیم
این روش بر پایه نظریه روانشناسی تداعیگرایی (Associationism) و همچنین ایدههای یادگیری طبیعی زبان شکل گرفت. در متد مستقیم، فرض بر این است که زبان دوم باید مانند زبان اول، از طریق شنیدن و گفتن در موقعیتهای واقعی فرا گرفته شود. بنابراین، تاکید اصلی بر یادگیری واژگان و عبارات روزمره، استفاده از تصاویر، اشیا و موقعیتهای واقعی است.
ایرادها و نقدهای متد مستقیم
با وجود محبوبیت اولیه، متد مستقیم با انتقادهای زیادی مواجه شد:
- وابستگی شدید به معلم:
چون همه چیز باید به زبان هدف توضیح داده شود، اگر معلم مهارت کافی نداشته باشد، روند آموزش سخت میشود. - محدودیت در آموزش گرامر:
یادگیری ساختارهای پیچیدهی دستوری بهخوبی پوشش داده نمیشود. - هزینه و زمان زیاد:
کلاسهای متد مستقیم اغلب کوچکتر و پرهزینهتر بودند و نیاز به صرف زمان طولانی داشتند. - عدم تناسب برای همه زبانآموزان:
برخی زبانآموزان بدون استفاده از زبان مادری نمیتوانستند مفاهیم دشوار را درک کنند.
جمعبندی
متد مستقیم در تدریس زبان انگلیسی انقلابی در زمان خود بود و باعث شد زبانآموزان از حالت حفظی و ترجمهمحور فاصله بگیرند و بهطور عملیتر زبان را یاد بگیرند. هرچند این روش بهتنهایی کافی نیست، اما همچنان در بسیاری از رویکردهای نوین آموزش زبان مثل روشهای ارتباطی (Communicative Approaches) و یادگیری طبیعی زبان ردپای آن دیده میشود.
